Docker Deev Dive #8: Docker Compose — Quản lý multi-container

#Overview

Ở Bài 7, bạn đã chạy Laravel stack bằng tay: tạo network, tạo volume, gõ 3 lệnh docker run dài, nhớ thứ tự start, nhớ flag. Docker Compose giải quyết toàn bộ sự phức tạp đó — gói tất cả vào 1 file YAML, quản lý bằng 1 lệnh duy nhất.

💡 Mental model: Nếu docker run giống như nấu ăn bằng từng bước một (đun nước, thái hành, phi tỏi...), thì Docker Compose giống như một công thức (recipe) — ghi lại tất cả, chỉ cần "nấu" là xong.

Docker Compose = Declarative multi-container orchestrator

• Declarative: Bạn mô tả trạng thái mong muốn ("tôi cần 3 services, 1 network, 2 volumes"), Compose lo phần thực thi.
• Multi-container: Quản lý nhiều containers như một đơn vị thống nhất.
• Orchestrator: Tự tạo network, volume, build image, start containers theo đúng thứ tự.

#Key Concepts

#Compose file = Bản thiết kế toàn bộ stack

Một file docker-compose.yml định nghĩa:

#Compose tự động làm gì?

Khi chạy docker compose up -d, Compose thực hiện tuần tự:

1. Đọc docker-compose.yml
2. Tạo network: <project-name>_default (custom bridge → có DNS)
3. Tạo volumes (nếu chưa có)
4. Build images (nếu có "build:")
5. Pull images (nếu có "image:")
6. Tạo và start containers theo dependency order (depends_on)
7. Kết nối tất cả containers vào network

#Cấu trúc docker-compose.yml

#Anatomy — Mổ xẻ từng phần

# === 1. SERVICES: Các container cần chạy ===
services:

  # Service name = DNS hostname trong network
  # (tương đương --name trong docker run)
  nginx:
    image: nginx:alpine            # Image từ Docker Hub
    ports:
      - "8000:80"                  # Port mapping (= -p 8000:80)
    volumes:
      - ./src:/var/www/html        # Bind mount (= -v $(pwd)/src:...)
      - ./docker/nginx/default.conf:/etc/nginx/conf.d/default.conf
    depends_on:
      - app                        # Start sau service "app"

  app:
    build: .                       # Build từ Dockerfile trong thư mục hiện tại
    volumes:
      - ./src:/var/www/html
    depends_on:
      - mysql
      - redis

  mysql:
    image: mysql:8.0
    environment:                   # Env vars (= -e KEY=VALUE)
      MYSQL_ROOT_PASSWORD: secret
      MYSQL_DATABASE: laravel
    volumes:
      - mysql_data:/var/lib/mysql  # Named volume

  redis:
    image: redis:7-alpine
    volumes:
      - redis_data:/data

# === 2. VOLUMES: Named volumes ===
volumes:
  mysql_data:                      # Compose tự tạo <project>_mysql_data
  redis_data:

# === 3. NETWORKS (thường KHÔNG cần khai báo) ===
# Compose tự tạo network "<project>_default" (custom bridge)
# Tất cả services tự động kết nối vào network này

#Mapping 1:1 với lệnh thủ công Bài 7

#How It Works — Các thuộc tính service chi tiết

#image vs build

# Dùng image có sẵn
mysql:
  image: mysql:8.0

# Build từ Dockerfile
app:
  build: .                    # Dockerfile ở thư mục hiện tại

# Build với options nâng cao
app:
  build:
    context: .                # Build context
    dockerfile: docker/Dockerfile.dev  # Dockerfile tùy chỉnh
    args:                     # Build arguments
      PHP_VERSION: "8.2"

#ports — Port mapping

nginx:
  ports:
    - "8000:80"              # host:8000 → container:80
    - "443:443"              # HTTPS
    - "127.0.0.1:8000:80"   # Chỉ bind localhost

Nhắc lại Bài 6: chỉ service cần truy cập từ host mới cần ports. Các service giao tiếp nội bộ (app → mysql) không cần.

#volumes — Bind mount & Named volume

services:
  app:
    volumes:
      # Bind mount: host path : container path
      - ./src:/var/www/html

      # Named volume: volume name : container path
      - vendor_data:/var/www/html/vendor

      # Read-only bind mount
      - ./config/php.ini:/usr/local/etc/php/php.ini:ro

# Khai báo named volumes ở top-level
volumes:
  vendor_data:

Quy tắc phân biệt:

• Bắt đầu bằng ./ hoặc / → Bind mount
• Bắt đầu bằng tên (không có /) → Named volume

#environment — Biến môi trường

3 cách khai báo:

# Cách 1: Map trực tiếp (phổ biến nhất)
mysql:
  environment:
    MYSQL_ROOT_PASSWORD: secret
    MYSQL_DATABASE: laravel

# Cách 2: Array format
mysql:
  environment:
    - MYSQL_ROOT_PASSWORD=secret
    - MYSQL_DATABASE=laravel

# Cách 3: Dùng .env file (RECOMMENDED cho secrets)
mysql:
  env_file:
    - .env.mysql

#depends_on — Thứ tự khởi động

services:
  nginx:
    depends_on:
      - app          # Nginx start SAU app
  app:
    depends_on:
      - mysql        # App start SAU mysql
      - redis
  mysql: ...
  redis: ...

Thứ tự start: mysql → redis → app → nginx

#networks — Custom network (nâng cao)

Mặc định Compose tự tạo <project>_default. Nhưng bạn có thể tạo nhiều networks:

services:
  nginx:
    networks:
      - frontend
  app:
    networks:
      - frontend
      - backend
  mysql:
    networks:
      - backend

networks:
  frontend:
  backend:

Pattern network segmentation từ Bài 6 — nginx không thể truy cập mysql trực tiếp.

#Thực hành: Viết docker-compose.yml cho Laravel

#Cấu trúc project

Dùng lại project từ Bài 7, hoặc tạo mới:

~/docker-lab/laravel-compose/
├── docker/
│   └── nginx/
│       └── default.conf
├── docker-compose.yml          ← File chính
├── Dockerfile
├── .env                        ← Biến môi trường cho Compose
└── src/                        ← Laravel source code

#Bước 1: Tạo Dockerfile (giống Bài 7)

FROM php:8.2-fpm-alpine

RUN apk add --no-cache \
    libpng-dev \
    libjpeg-turbo-dev \
    libzip-dev \
    oniguruma-dev

RUN docker-php-ext-configure gd --with-jpeg \
    && docker-php-ext-install \
        pdo_mysql \
        mbstring \
        zip \
        gd \
        bcmath

COPY --from=composer:latest /usr/bin/composer /usr/bin/composer

WORKDIR /var/www/html
RUN chown -R www-data:www-data /var/www/html

EXPOSE 9000
CMD ["php-fpm"]

#Bước 2: Tạo Nginx config (giống Bài 7)

server {
    listen 80;
    server_name localhost;
    root /var/www/html/public;
    index index.php index.html;

    access_log /dev/stdout;
    error_log /dev/stderr;

    location / {
        try_files $uri $uri/ /index.php?$query_string;
    }

    location ~ \.php$ {
        fastcgi_pass app:9000;
        fastcgi_index index.php;
        fastcgi_param SCRIPT_FILENAME $realpath_root$fastcgi_script_name;
        include fastcgi_params;
    }

    location ~ /\.(?!well-known).* {
        deny all;
    }
}

#Bước 3: Tạo .env cho Compose

# .env (root project — Compose tự đọc file này)
DB_PASSWORD=secret
DB_DATABASE=laravel
DB_USERNAME=root
REDIS_PASSWORD=

#Bước 4: Viết docker-compose.yml từ đầu

services:

  # ─── NGINX: Web server + reverse proxy ───
  nginx:
    image: nginx:alpine
    ports:
      - "8000:80"
    volumes:
      - ./src:/var/www/html
      - ./docker/nginx/default.conf:/etc/nginx/conf.d/default.conf
    depends_on:
      - app
    restart: unless-stopped

  # ─── APP: PHP-FPM + Laravel ───
  app:
    build:
      context: .
      dockerfile: Dockerfile
    volumes:
      - ./src:/var/www/html
    depends_on:
      - mysql
      - redis
    restart: unless-stopped

  # ─── MYSQL: Database ───
  mysql:
    image: mysql:8.0
    environment:
      MYSQL_ROOT_PASSWORD: ${DB_PASSWORD}
      MYSQL_DATABASE: ${DB_DATABASE}
    volumes:
      - mysql_data:/var/lib/mysql
    ports:
      - "3306:3306"                 # Optional: kết nối từ host (TablePlus)
    restart: unless-stopped

  # ─── REDIS: Cache + Session + Queue ───
  redis:
    image: redis:7-alpine
    volumes:
      - redis_data:/data
    restart: unless-stopped

# ─── NAMED VOLUMES ───
volumes:
  mysql_data:
  redis_data:

#Bước 5: Khởi chạy

cd ~/docker-lab/laravel-compose

# Khởi chạy toàn bộ stack
docker compose up -d

# Output:
# ✔ Network laravel-compose_default  Created
# ✔ Volume "laravel-compose_mysql_data"  Created
# ✔ Volume "laravel-compose_redis_data"  Created
# ✔ Container laravel-compose-mysql-1  Started
# ✔ Container laravel-compose-redis-1  Started
# ✔ Container laravel-compose-app-1    Started
# ✔ Container laravel-compose-nginx-1  Started

#Bước 6: Setup Laravel

# Install dependencies
docker compose exec app composer install

# Generate app key
docker compose exec app php artisan key:generate

# Chạy migration
docker compose exec app php artisan migrate

# Test
curl http://localhost:8000
# → Laravel Welcome Page

#Các lệnh Docker Compose quan trọng

#Lifecycle commands

# Khởi chạy (build + create + start)
docker compose up -d

# Dừng + xóa containers + network (giữ volumes)
docker compose down

# Dừng + xóa containers + network + VOLUMES (mất data!)
docker compose down -v

# Dừng (không xóa)
docker compose stop

# Khởi động lại (không recreate)
docker compose start

# Restart services
docker compose restart

#Build & Pull

# Build lại images (khi thay đổi Dockerfile)
docker compose build

# Build lại + up
docker compose up -d --build

# Pull images mới nhất
docker compose pull

#Monitoring & Debug

# Xem trạng thái tất cả services
docker compose ps

# Xem logs tất cả services
docker compose logs

# Xem logs 1 service cụ thể (follow)
docker compose logs -f app

# Xem logs 50 dòng cuối
docker compose logs --tail 50 app

#Exec & Run

# Chạy lệnh trong container đang chạy (= docker exec)
docker compose exec app php artisan migrate
docker compose exec app composer install
docker compose exec mysql mysql -uroot -psecret laravel

# Mở shell
docker compose exec app sh

# Chạy one-off command (tạo container tạm, xóa sau khi xong)
docker compose run --rm app php artisan tinker

#docker compose vs docker-compose

Docker Desktop tự cài Compose V2. Nếu bạn thấy tutorial cũ dùng docker-compose, hãy thay bằng docker compose.

#restart Policy

Trong docker-compose.yml, restart tương đương --restart flag từ Bài 4:

services:
  app:
    restart: unless-stopped    # Restart trừ khi stop thủ công

#So sánh Bài 7 vs Bài 8

Sau khi hoàn thành cả 2 bài, đây là sự khác biệt:

#Workflow hàng ngày với Compose

#Sáng — Bắt đầu làm việc

cd ~/projects/my-laravel-app
docker compose up -d
# → Tất cả services start trong vài giây
# → http://localhost:8000 sẵn sàng

#Trong ngày — Development

# Sửa code trên host → browser refresh (bind mount tự sync)

# Chạy artisan commands
docker compose exec app php artisan make:model Post -m
docker compose exec app php artisan migrate

# Chạy tests
docker compose exec app php artisan test

# Xem logs khi debug
docker compose logs -f app

# Vào MySQL shell
docker compose exec mysql mysql -uroot -psecret laravel

#Tối — Kết thúc (optional)

# Dừng services (giữ data)
docker compose stop

# Hoặc để chạy nếu có restart: unless-stopped
# → Services tự start khi bật Docker Desktop lần sau

#Khi thay đổi Dockerfile

# Rebuild image + recreate container
docker compose up -d --build

#Khi muốn reset sạch

# Xóa tất cả (containers + network + volumes)
docker compose down -v

# Chạy lại từ đầu
docker compose up -d
docker compose exec app composer install
docker compose exec app php artisan migrate --seed

#Trade-offs & Lưu ý

#✅ Khi nào dùng Docker Compose

• Local development — multi-container app (Laravel + MySQL + Redis + Nginx)
• CI/CD — spin up test environment nhanh
• Small deployments — single server, staging environment
• Prototyping — thử nghiệm kiến trúc mới nhanh chóng

#❌ Khi nào KHÔNG dùng Docker Compose

• Production at scale — dùng Kubernetes, Docker Swarm, ECS
• Single container — docker run đủ rồi
• Serverless — Lambda, Cloud Run không cần Compose

#⚠️ Gotchas phổ biến

1. depends_on không đợi service ready

# depends_on chỉ đảm bảo container START, không đợi MySQL accept connections
app:
  depends_on:
    - mysql  # MySQL container started, nhưng có thể chưa ready!

Giải pháp → Bài 9 (healthcheck).

2. Volume data persist qua down

docker compose down      # Giữ volumes → data còn
docker compose down -v   # XÓA volumes → data mất

3. Rebuild khi thay Dockerfile

# SAI: up -d không rebuild nếu image đã có
docker compose up -d

# ĐÚNG: force rebuild
docker compose up -d --build

4. File .env có 2 chức năng khác nhau

.env ở thư mục docker-compose.yml:
→ Compose đọc để substitute ${VAR} trong docker-compose.yml
→ KHÔNG tự inject vào container

src/.env (Laravel .env):
→ Laravel đọc khi app chạy
→ Được bind mount vào container qua volumes

#Checklist kiểm tra hiểu bài

• Giải thích được Docker Compose giải quyết vấn đề gì so với docker run thủ công.
• Viết được docker-compose.yml từ đầu cho Laravel stack (nginx + php-fpm + mysql + redis).
• Phân biệt được image vs build, bind mount vs named volume trong Compose.
• Hiểu depends_on — biết hạn chế của nó (không đợi service ready).
• Dùng thành thạo: up -d, down, exec, logs, build, ps.
• Hiểu restart: unless-stopped và khi nào dùng.
• Phân biệt exec vs run trong Compose.
• Biết cách dùng .env file với ${VAR} substitution.

#Kết nối bài tiếp theo

Bạn đã biết cách dùng Docker Compose cho development. Nhưng còn nhiều thứ cần tối ưu: depends_on không đợi service ready, chưa phân biệt dev/prod config, chưa có healthcheck. Ở Bài 9: Docker Compose nâng cao, bạn sẽ học env_file, profiles, healthcheck, và restart policy để làm Compose setup production-ready hơn.

#References

• Docker Compose Overview — Official Docs
• Compose File Reference
• Docker Compose CLI Reference
• Compose Environment Variables
• Networking in Compose